Tanım
Rahim kanseri, rahim iç tabakası olan endometriumdan kaynaklanan malign bir hastalıktır. En yaygın alt tipi endometrial adenokarsinom olup, genellikle menopoz sonrası kadınlarda görülür. Erken belirtiler verdiği için diğer jinekolojik kanserlere göre daha erken tanı konulabilir ve tedavi şansı daha yüksektir.
Risk Faktörleri
Endometrium kanseri gelişiminde rol oynayan başlıca risk faktörleri şunlardır:
Obezite: Aşırı kilo, vücuttaki östrojen seviyesini artırarak endometrial hiperplaziye neden olabilir.
Menopoz Sonrası Östrojen Kullanımı: Progesteron olmadan sadece östrojen replasman tedavisi almak riski artırabilir.
Polikistik Over Sendromu (PCOS): Kronik anovulasyon nedeniyle uzun süreli östrojen maruziyeti risk faktörü olabilir.
Geç Menopoz: 55 yaşından sonra menopoza girenlerde risk artabilir.
Diyabet ve Hipertansiyon: Metabolik sendromla ilişkili durumlar endometrium kanseri riskini yükseltebilir.
Aile Öyküsü ve Genetik Faktörler: Lynch sendromu gibi kalıtsal sendromlar, endometrial kanser riskini artırabilir.
Hiç Doğum Yapmamış Olmak (Nulliparite): Gebelik sırasında artan progesteron seviyeleri koruyucu etki gösterdiğinden, doğum yapmamış kadınlarda risk artabilir.
Klinik Belirtiler
Rahim kanseri erken evrede belirti verebilir ve yaygın semptomlar şunlardır:
Menopoz Sonrası Kanama: En önemli belirti olup erken tanının anahtarıdır.
Adet Düzensizlikleri: Özellikle menopoz öncesi dönemde aşırı kanama olabilir.
Pelvik ve Alt Karın Ağrısı: Gelişen tümör dokusunun basısı sonucu ortaya çıkabilir.
Anormal Vajinal Akıntı: Kanlı veya sulu akıntı şeklinde olabilir.
Kilo Kaybı ve Halsizlik: Hastalığın ilerleyen evrelerinde görülebilir.
Tanı Yöntemleri
Endometrium kanseri tanısında kullanılan temel yöntemler:
Transvajinal Ultrasonografi (TVUSG): Endometrial kalınlığın değerlendirilmesinde ilk basamak testtir.
Endometrial Biyopsi: Tanının kesinleşmesi için rahim iç tabakasından doku örneği alınır.
Histeroskopi: Endometriumun doğrudan görülmesini ve biyopsi alınmasını sağlar.
Manyetik Rezonans (MR) veya Bilgisayarlı Tomografi (BT): Kanserin yayılım durumu değerlendirilir.
CA-125 Tümör Belirteci: Genellikle ileri evre hastalıklarda yükselebilir.
Histopatolojik Sınıflandırma
Rahim kanseri, histolojik olarak farklı alt tiplere ayrılır:
Endometrioid Adenokarsinom: En yaygın tür olup, genellikle iyi prognozludur.
Seröz Karsinom: Daha agresif seyirli ve lenfatik yayılım riski daha yüksek bir alt tiptir.
Klar Hücreli Karsinom: Nadir ancak agresif bir alt tiptir.
Karışık Malign Mezodermal Tümör (MMMT): Epitel ve stromal komponentler içeren, çok agresif bir kanserdir.
Tedavi Yaklaşımları
Tedavi, hastalığın evresine ve histolojik alt tipine bağlı olarak belirlenir:
Cerrahi: Primer tedavi yöntemi olup, rahim, yumurtalıklar ve lenf nodlarının çıkartılmasını (histerektomi ve bilateral salpingo-ooforektomi) içerir.
Radyoterapi: Erken evrede bazı hastalarda adjuvan tedavi olarak, ileri evrede ise palyatif amaçlı uygulanabilir.
Kemoterapi: Seröz veya klar hücreli türlerde ve ileri evre hastalarda kullanılabilir.
Hormon Tedavisi: Progesteron reseptör pozitif tümörlere sahip hastalarda, progestin tedavisi uygulanabilir.
Hedefe Yönelik Tedaviler ve İmmünoterapi: Lynch sendromu veya MSI-H/dMMR mutasyonları olan hastalar için immünoterapiler (pembrolizumab gibi) umut verici sonuçlar vermektedir.
Sonuç
Rahim (endometrium) kanseri, erken belirti verme potansiyeli nedeniyle diğer jinekolojik kanserlere göre daha erken tanı alabilen bir hastalıktır. Risk faktörlerini azaltmaya yönelik yaşam tarzı değişiklikleri ve düzenli jinekolojik muayeneler, hastalığın önlenmesi ve erken tanısında kritik önem taşır.
